Cyberbezpieczeństwo
Informacje dla użytkowników i zasady bezpiecznego korzystania z usług cyfrowych.
Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa cyberbezpieczeństwo oznacza odporność systemów informacyjnych na działania naruszające poufność, integralność, dostępność i autentyczność przetwarzanych danych lub związanych z nimi usług oferowanych przez te systemy.
Na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy podmiot kluczowy lub podmiot ważny zapewnia użytkownikowi usługi dostęp do wiedzy pozwalającej na zrozumienie cyberzagrożeń oraz stosowanie skutecznych sposobów ochrony przed nimi. Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje o najczęstszych zagrożeniach.
Najczęstsze cyberzagrożenia
Phishing
Próba wyłudzenia danych (np. loginu, hasła, kodu BLIK, danych karty) przez e-mail, SMS, komunikator lub fałszywą stronę podszywającą się pod zaufaną instytucję.
Smishing
Phishing prowadzony za pomocą wiadomości SMS.
Vishing
Oszustwo telefoniczne, w którym przestępca podszywa się np. pod pracownika banku, urzędu, Policji lub członka rodziny.
Qrishing
Oszustwo wykorzystujące fałszywy kod QR, prowadzący do podrobionej strony logowania, fałszywej płatności lub wirusa.
Spear phishing
Ukierunkowany atak przygotowany pod konkretną osobę lub organizację, wykorzystujący dane dostępne w Internecie.
Ransomware / Malware
Złośliwe oprogramowanie (wirusy, trojany), które m.in. kradnie dane, przejmuje urządzenie lub szyfruje pliki, żądając okupu za ich odblokowanie.
Kradzież tożsamości
Wykorzystanie cudzych danych osobowych, kont, dokumentów lub wizerunku bez uprawnienia.
Ataki socjotechniczne
Manipulowanie emocjami, pośpiechem lub zaufaniem, aby skłonić użytkownika do ujawnienia informacji, przelewu lub instalacji oprogramowania.
Deepfake
Fałszywe nagranie audio/wideo wykorzystujące wizerunek lub głos znanej osoby (oszustwa inwestycyjne, podszywanie się pod bliskich).
Ataki na dostępność (DDoS)
Działania prowadzące do przeciążenia lub zablokowania strony internetowej, systemu lub usługi.
Jak chronić siebie i dane
- Aktualizuj system i oprogramowanie. Włącz automatyczne aktualizacje systemu, przeglądarki, antywirusa i urządzeń sieciowych.
- Legalne źródła. Korzystaj wyłącznie z legalnego oprogramowania i pobieraj aplikacje z oficjalnych sklepów.
- Silne hasła. Stosuj silne, długie i niepowtarzalne hasła. Rozważ korzystanie z menedżera haseł.
- Uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA). Włącz je dla poczty, bankowości, social mediów i kont służbowych.
- Chroń kody i dane. Nie przekazuj nikomu haseł, kodów jednorazowych, BLIK ani danych karty. Bank czy urząd o to nie prosi przez e-mail/telefon.
- Weryfikuj linki. Przed kliknięciem sprawdź adres strony i nadawcę. Uważaj na literówki i komunikaty z presją czasu.
- Uważaj na załączniki i kody QR. Nie otwieraj podejrzanych plików (.exe, .js, .iso) i nie skanuj nieznanych kodów QR.
- Wpisuj adresy ręcznie. Zawsze samodzielnie wchodź na stronę banku/urzędu wpisując adres w przeglądarce.
- Kopie zapasowe (Backup). Regularnie wykonuj kopie ważnych danych i trzymaj jedną poza urządzeniem, na którym pracujesz.
- Zabezpiecz sieć Wi-Fi. Zmień domyślne hasło routera i zachowaj szczególną ostrożność w publicznych sieciach (nie loguj się tam do banku).
- Blokada ekranu. Zabezpiecz telefon i komputer kodem PIN, hasłem lub biometrią (ustaw automatyczne blokowanie).
Gdy podejrzewasz oszustwo
- Prześlij SMS. Podejrzanego SMS-a z linkiem prześlij dalej na bezpłatny numer 8080.
- Zgłoś incydent. Podejrzany e-mail lub stronę zgłoś przez formularz na: incydent.cert.pl.
- Zmień hasła. Jeśli podałeś dane do logowania, niezwłocznie zmień hasło i wyloguj aktywne sesje.
- Blokuj karty. Jeżeli przekazałeś dane bankowe lub BLIK, natychmiast skontaktuj się ze swoim bankiem.
- Zabezpiecz dowody. Zachowaj wiadomości, adresy stron i zrzuty ekranu – przydadzą się Policji i CERT.